De Hoge Bank van Zaltbommel

De Bank van Bommel omvatte aanvankelijk de gehele Bommelerwaard en Tielerwaard. De schepenbank bestond uit 8 schepenen, waarvan jaarlijks 4 schepenen wisselen (dus een schepen kon maximaal 2 jaar aaneen aanblijven). Elke schepen diende minimaal 16 morgen land in het gericht te bezitten.

Vanaf wanneer schepenakten te vinden kunnen zijn van Zaltbommel is niet duidelijk. De oudst bekende stadsrechten zijn van 1315/1316. Verondersteld wordt dat de stad al eerder in 1231 stadrechten zou hebben gekregen. Als dat klopt zouden er waarschijnlijk ook schepenakten vanaf dat jaar te vinden moeten zijn. De oudst bekende akte dateert echter uit 1276. Zie ook de Bommelerwaardse Tijdbalk.

In 1335 volgde een opsplitsing van het rechtsgebied. De schepenbanken van Tuil, Deil, Zuilichem en Driel werden opgericht op 27 maart 1335. Zie Nijhoff, Gedenkwaardigheden, deel 1, No 302, pag. 348. Oudere schepenbrieven van Zaltbommel die qua gebied vallen onder de nieuwe rechtbanken blijven "in haar macht" maar moeten worden gericht met de richter en schepenen waar het gebied onder valt.
Een andere eis was "In een en dezelfde Stoel ende Gerichte mogen niet gelyk Schepenen wesen Vader en Soon, nogte Schoonvader en Schoonsoon of twee Gebroeders". Een belangrijk gegeven voor wie familierelaties onderzoekt!

Er zouden dus (minstens) vanaf 1276 boeken moeten zijn geweest waarin de akten werden genoteerd. Tegenwoordig beginnen de bewaarde boeken op enkele korte periodes na rond 1584 en is er een enorm gat van minstens 300 jaar. In allerlei archieven en boekwerken komen akten (charters) voor uit die vermiste periode. Het zou daarom mogelijk moeten zijn om tot een soort 'reconstructie' te komen van deze schepenbank.

Er blijkt veel beschikbaar. Het invoeren is nog pas kortgeleden begonnen; op dit moment betreft het 241 vermeldingen. Zoals bekend is de opvolging van schepenen informatief, omdat dit vaak van vader op zoon ging en het een maat is voor het overlijden van een schepen.
Deze verzameling omvat aanzienlijk meer dan wat tot nu gepubliceerd is, en er zijn nog vele vindplaatsen bekend. NB. veel van de ingevoerde teksten zijn nu nog fragmenten, welke in de loop der tijd zullen worden aangevuld.

Vriendelijk verzoek: indien u gebruikt maakt van gegevens op deze website, wilt u dit dan waar mogelijk vermelden en naar de website verwijzen.

Doelen:

  • Invoeren van reeds bekende gegevens.
  • Registratie van meer vindplaatsen van actes.
  • Noteren van de schepenen in de akten.
  • Het plaatsen van regesten.
  • Het plaatsen van (gedeeltelijke) transcripties.
  • Het plaatsen van een scan van de acte.
  • Het vinden en plaatsen van zegels van de schepenen en getuigen.
  • Vertalen en plaatsen van de Latijnse teksten.

Hoe kunt u aan dit project bijdragen?

  • Help mee bij het invoeren van gegevens.
  • Stuur ons vindplaatsen toe.
  • Stuur teksten toe.
  • Stuur foto's of scans toe.
  • Bezoek archieven.
  • Maak of corrigeer transcripties.
  • Etc...

U kunt contact opnemen of uw bijdragen toesturen via het contactformulier.